8 aandachtspunten van de nieuwe Machineverordening

1. Wat is de status van de Machineverordening?

Inmiddels is de tekst van de Verordening definitief. Ook het traject van de inwerkingstreding is vastgesteld. De Verordening wordt in zijn geheel van kracht in januari 2027.

2. Waarom deze nieuwe regelgeving?

De belangrijkste redenen zijn: 

• Aanpassing aan de huidige stand van de techniek. Dit betreft met name de onderwerpen cybersecurity, kunstmatige intelligentie en digitalisering van de documentatie.
• Duidelijkheid op lastige onderwerpen. Dit betreft onder andere ‘niet voltooide machines’ en ‘substantiële wijzigingen’.

3. Wordt alleen de Machinerichtlijn vervangen door een verordening?

Het belangrijkste verschil is de tussenstap ‘omzetting van richtlijn naar nationale wetgeving’. Ondanks het doel van uniforme regelgeving blijkt deze omzetting toch onderlinge verschillen op te leveren. Bij een verordening kan deze stap vervallen: een verordening is rechtstreeks geldig in alle lidstaten.

4. Wordt nu alleen de Machinerichtlijn vervangen?

Enkele richtlijnen zijn al eerder naar een verordening omgezet. Denk aan bijvooorbeeld 'Gastoestellen en Bouwproducten'. Wegens het zojuist genoemde voordeel is de verwachting dat alle productrichtlijnen in de toekomst naar verordeningen omgezet zullen worden. 

Daarnaast is ook de update op het zogenoemde NLF (New Legislative Framework) in de Machineverordening opgenomen. Dit betreft onder andere de definities, marktpartijen en conformiteitsmodules die in overeenstemming worden gebracht. Ook hier waren verschillen ingeslopen, maar nu tussen de richtlijnen onderling. In 2014 is dit voor ca. 10 richtlijnen al uitgevoerd (o.a. Drukapparatuur, ATEX, EMC, Laagspanning). In de Machineverordening wordt de NLF-uitlijning ook meegenomen.  

5. Wat verandert er niet?

De opzet van het document is gelijk gebleven: eerst de overwegingen, dan de artikelen, tenslotte de bijlagen met technische eisen, specifieke productcategorieën, documentatie-eisen aan het dossier, inhoudseisen van de verklaring etc. Wel is de indeling van de bijlagen gewijzigd; een ‘Bijlage IV-machine’ wordt straks een ‘Bijlage I-machine’.

Het toepassingsgebied is in essentie gelijk gebleven, afgezien van aanvullingen vanuit nieuwe technologieën. De gehanteerde definities zijn op hoofdlijnen eveneens gelijk gebleven, hoewel ook hier verduidelijkingen zijn aangebracht. 

Tenslotte is ook de doelstelling niet gewijzigd: onbelemmerde handel tussen de lidstaten door een minimum veiligheidsniveau van het product, kenbaar aan de CE-markering.   

6. Wat is er nieuw?

Er zijn enkele nieuwe punten in de Machineverordening:

• Definitie ‘wijziging in de gebruiksfase’. Dit controversiële onderwerp is nu opgenomen als definitie, met als samengevatte criteria ‘uitgevoerd met fysieke of digitale middelen’ en ‘gevolgen voor de veiligheid, zodat maatregelen qua veiligheidsbesturing, sterkte of stabiliteit nodig zijn’. 
• Uitbreiding van de marktpartijen met importeur en distributeur. Fabrikant en gemachtigde waren al gedefinieerd in de Machinerichtlijn. Dit is één van punten van de bovengenoemde NLF-update.
• De zogenaamde ‘delegated act’: de mogelijkheid voor de Commissie om producten in de categorieën ‘gevaarlijke machines’ en ‘veiligheidscomponenten’ toe te voegen of te verwijderen.  
• Eisen aan cybersecurity-aspecten, voornamelijk door verwijzing naar Verordening Cybersecurity 2019/881. 
• Eisen aan systemen met kunstmatige intelligentie, ook hier door een verwijzing. In dit geval naar het voorstel Verordening Kunstmatige Intelligentie, voor wat betreft definities en risicobeoordeling

7. Wat verandert er? 

De wijzigingen in de nieuwe verordening machines: 

• De uitzondering op de NoBo-plicht voor ‘gevaarlijke machines’ (Bijlage IV, straks I) verandert.
  Bijlage I is nu verdeeld in de categorieën A en B. Voor machines vermeld in categorie A (bijvoorbeeld hefbruggen) is de route ‘CE-traject in eigen beheer via C-norm’ niet meer mogelijk en moet altijd een keuringsinstelling ingeschakeld worden. Voor categorie B mag de route via de C-norm nog wel, bijvoorbeeld voor hoogwerkers en kettingzagen.   
• De gebruiksaanwijzing mag in digitale vorm verstrekt worden. Op verzoek van de afnemer moet echter een (kosteloze) hard copy geleverd worden. Ook mag het internetadres van conformiteitsverklaring gegeven worden, in plaats van herhaling van de verklaring in de gebruiksaanwijzing.  
• Aanvullende eisen m.b.t. functionele veiligheid. Dit betreft §1.1.2 van de essentiële eisen (nu Bijlage III); hier is toegevoegd dat de gebruiker de veiligheidsfuncties moet kunnen testen. In eerste instantie via ontwerp en bouw, maar eventueel ook met uitrusting en/of testprocedures. Dit laatste wordt overigens niet herhaald in (de bekende) paragraaf 1.7.4 met eisen aan de gebruiksaanwijzing.   
• Wel toegevoegd aan §1.7.4: gegevens en instructies ten aanzien van emissiereductie van gevaarlijke stoffen, voor zo ver deze hiervoor geen middelen meegeleverd worden.

8. Zijn alle onduidelijkheden daarmee opgelost?

De top-2 van ‘lastige onderwerpen’ zijn, gezien vanuit onze praktijkervaring, (nog steeds) de niet voltooide machine en de wijziging in de gebruiksfase. 

• De definitie van de niet voltooide machine is nagenoeg ongewijzigd. De ‘IIB-problematiek’ van onterechte levering als niet voltooide machine wordt daarmee voortgezet.
• De definitie van ‘substantiële wijziging’ lijkt duidelijkheid te brengen. Echter roept de woordkeus in de definitie ook vragen op; verder blijft het probleem ‘CE op het ongewijzigde deel’ bestaan. Dit laatste onderwerp wordt behandeld in de Werkinstructie van de Arbeidsinspectie (NLA).

Alle kennis in huis met machine- en procesveiligheid van Kader

Heb je ondersteuning nodig bij implementatie van de nieuwe Machineverordening, of bij vragen rond de onderwerpen ‘niet voltooide machine’ of substantiële wijziging’? Voor deze en andere onderwerpen staan onze TÜV gecertificeerde Functional Safety Engineers tot jouw beschikking. Neem contact met ons op en we helpen je graag verder.