Trillingsschade voorkomen
Trillingen laten meten
Trillingen kunnen bij medewerkers op korte- en langetermijn gezondheidsklachten veroorzaken, zoals gevoelloze vingers, gewrichtsklachten, vermoeidheidsklachten en concentratieverlies. Ook kunnen medewerkers trillingen als hinderlijk ervaren, waardoor hun welzijn vermindert. Het is daarom belangrijk om trillingen te laten meten, zodat je weet welk risico je medewerkers lopen.
Wat is een trilling?
Een trilling is het periodiek omkeren van een bewegingsrichting. De frequentie van een trilling geeft het aantal omkeringsmomenten per seconde aan en de amplitude bepaalt de hevigheid van een trilling. Voor een arbeidshygiënist is vooral de gemiddelde versnelling (m/s2) van een trilling belangrijk, aangezien deze iets zegt over mogelijke gezondheidsklachten die een medewerker ervaart.
Verschillende soorten trillingen
Op de werkvloer hebben medewerkers vooral te maken met trillingen van voertuigen en machines. Zij ervaren hand- en armtrillingen en lichaamstrillingen. Het vasthouden van bijvoorbeeld mechanische gereedschappen, zoals een slijpmachine of een kettingzaag, zorgt voor hand- en armtrillingen. Een medewerker die op een trillende oppervlakte zit of staat, ervaart lichaamstrillingen.
Praktische tips om trillingsblootstelling te verminderen
Je kunt verschillende maatregelen nemen om de blootstelling aan trillingen te verminderen:
- Kies voor trillingsarme machines en gereedschappen
- Zorg voor voldoende pauzes en afwisseling in werkzaamheden
- Verbeter werkhoudingen en ergonomie
- Investeer in goede vering en demping van voertuigen
- Gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen waar nodig
Trillingen meten als verplicht onderdeel van RI&E
Organisaties zijn verplicht om blootstelling aan trillingen als onderdeel van de risico inventarisatie en -evaluatie (RI&E) te beoordelen. Aan de hand van deze beoordeling kan een organisatie voor medewerkers de blootstelling aan trillingen verminderen.
Trillingsmetingen laten uitvoeren?
De arbeidshygiënisten van Kader meten zowel hand- en armtrillingen als lichaamstrillingen volgens de geldende normen. Wil je weten wat we specifiek voor jouw organisatie kunnen doen? Neem contact met ons op.
Klantverhalen
12/09/2021
Arbeidshygiënisch meetprogramma voor opdrachtgever in farmaceutische industrie
11/10/2021
Veiligheidstraject beloond met certificering op trede 3 van de veiligheidsladder
Wat is blootstelling aan trillingen in arbeidsveiligheid?
Blootstelling aan trillingen vormt binnen de arbeidsveiligheid een belangrijk risico voor de gezondheid van werknemers. Trillingen ontstaan door het werken met machines, gereedschap of voertuigen en kunnen het lichaam op verschillende manieren belasten. De schadelijkheid hangt af van de sterkte, duur en type trilling.
Blootstelling aan trillingen kan leiden tot schade aan ledematen
Blootstelling aan trillingen is een belangrijk arbeidsrisico dat kan leiden tot schade aan zenuwen, bloedvaten, spieren en gewrichten. Er wordt onderscheid gemaakt tussen hand-armtrillingen en lichaamstrillingen. Hand-armtrillingen ontstaan door gebruik van gereedschap en kunnen leiden tot klachten zoals tintelingen en witte vingers. Lichaamstrillingen ontstaan bijvoorbeeld bij het besturen van voertuigen en veroorzaken vooral rugklachten en vermoeidheid.
De risico’s nemen toe bij langdurige blootstelling, hoge trillingsniveaus en onvoldoende rust. Daarnaast kunnen trillingen extra schadelijk zijn in combinatie met factoren zoals geluid, kou en slechte werkhouding.
Volgens de Arbeidsinspectie gelden actiewaarden en grenswaarden. Bij overschrijding van de actiewaarde moeten maatregelen worden genomen, en de grenswaarde mag nooit worden overschreden.
Hand-armtrillingen (HAV)
Wat is het?
Trillingen die via handen en armen het lichaam binnenkomen, meestal door gebruik van handgereedschap.
Voorbeelden
- Boormachines
- Slijptollen
- Kettingzagen
- Pneumatisch gereedschap
Wanneer risico?
- Regelmatig of langdurig gebruik van trillend gereedschap
- Hoge trillingssterkte
- Dagelijkse blootstelling
Schade
- Tintelingen of doof gevoel in vingers
- Verminderde doorbloeding (witte vingers / Raynaud)
- Krachtverlies in handen
- Gewrichts- en zenuwbeschadiging
Voor wie?
- Bouwvakkers
- Monteurs
- Hoveniers
- Metaalbewerkers
Lichaamstrillingen (whole-body vibration)
Wat is het?
Trillingen die via het zitvlak of voeten het hele lichaam beïnvloeden.
Voorbeelden
- Heftrucks
- Tractoren
- Vrachtwagens
- Graafmachines
Wanneer risico?
- Langdurig zitten op trillende voertuigen
- Slechte vering of ondergrond
- Dagelijks gebruik gedurende langere tijd
Schade
- Lage rugklachten
- Rug- en wervelkolomschade
- Vermoeidheid
- Verminderde concentratie
Voor wie?
- Chauffeurs
- Machinebedieners
- Landbouwmedewerkers
- Transportsector
In welke situaties ontstaan risico’s?
- Werken met trillend handgereedschap
- Besturen van voertuigen of zware machines
- Werken op ruwe of oneffen ondergrond
- Langdurige blootstelling zonder pauzes
Waaruit bestaat de schade?
Fysiek
- Zenuwbeschadiging
- Doorbloedingsstoornissen
- Gewrichts- en rugklachten
Mentaal
- Vermoeidheid
- Concentratieverlies
Veiligheid
- Minder controle over gereedschap
- Verminderde reactietijd
- Verhoogde kans op ongevallen
Voor wie is dit relevant?
- Werknemers die met machines of voertuigen werken
- Werkgevers (verantwoordelijk voor veilige werkomstandigheden)
- Arbo-professionals en preventiemedewerkers
Risico’s van trillingen i.c.m. andere blootstelling
Trillingen kunnen extra schadelijk zijn in combinatie met:
- Geluid
→ extra stress en vermoeidheid - Koude
→ verergert doorbloedingsproblemen (bijv. witte vingers) - Hoge werkdruk
→ minder herstelmomenten - Onjuiste werkhouding
→ verhoogde kans op spier- en skeletklachten
Grenswaarden volgens de Arbeidsinspectie
Hand-armtrillingen
- 2,5 m/s² → actiewaarde (maatregelen verplicht)
- 5,0 m/s² → grenswaarde (mag niet overschreden worden)
Lichaamstrillingen
- 0,5 m/s² → actiewaarde
- 1,15 m/s² → grenswaarde
Overzichtstabel
|
Aspect |
Wanneer risico? |
Schade |
Voor wie? |
|
Hand-armtrillingen |
Langdurig gebruik trillend gereedschap |
Zenuw- en vaatklachten, witte vingers |
Bouw, metaal, techniek |
|
Lichaamstrillingen |
Langdurig rijden op trillende voertuigen |
Rugklachten, vermoeidheid |
Transport, landbouw, machinewerk |
Combinatie met andere risico’s
|
Combinatie |
Extra risico |
|
Trillingen + geluid |
Meer stress en vermoeidheid |
|
Trillingen + kou |
Slechtere doorbloeding |
|
Trillingen + werkdruk |
Minder herstel → meer klachten |
|
Trillingen + houding |
Verhoogde lichamelijke belasting |
Persoonlijk
Innovatief
Pragmatisch
