Het technische falen van een hijsoperatie hoeft niet automatisch tot slachtoffers te leiden. De gevolgen worden pas ernstig wanneer mensen zich bevinden op de plek waar het risico zich manifesteert. Dat was ook zichtbaar bij het ongeval in Lochem.
Op het moment dat het boogbeen kantelde en viel, bevonden medewerkers zich op een werkplatform nabij de hijslast. Daardoor waren de gevolgen direct ernstig. Hierachter ligt een aanname die in veel projecten voorkomt: dat aanwezigheid van mensen nabij een risicovolle activiteit acceptabel is zolang de werkzaamheden volgens plan verlopen.
In de meeste gevallen klopt dat ook. Het werk wordt uitgevoerd zoals gepland en er gebeurt niets. Maar veiligheidsdenken gaat niet over wat er gebeurt als alles goed gaat. Veiligheidsdenken gaat over wat er gebeurt als iets onverwachts misgaat.
Daarom staat in moderne veiligheidskunde de bronaanpak centraal. De beste beheersmaatregel is niet het beschermen van mensen tegen een risico. De beste beheersmaatregel is voorkomen dat mensen aan het risico worden blootgesteld.
Dat vraagt soms om een andere manier van ontwerpen, plannen of organiseren. Het kan betekenen dat werkzaamheden anders worden uitgevoerd of dat aanvullende voorzieningen nodig zijn. Dat kost vaak meer voorbereiding, maar levert een belangrijke veiligheidswinst op.
De les uit Lochem is daarom helder: wanneer mensen niet in de gevarenzone aanwezig zijn, kunnen zij ook niet worden geraakt door een falende hijsoperatie.
Welke werkzaamheden in ons project vinden plaats in een gevarenzone en kunnen mogelijk anders worden georganiseerd?