Kader adviseert brugbeheerders over veiligheid beweegbare bruggen: wat zijn de volgende stappen?

Achtergrond: provincie en gemeente willen gemeenschapsgeld goed besteden  

Veiligheid speelt op allerlei terreinen een belangrijke rol. Maatschappelijke goederen zoals beweegbare bruggen, moeten op een veilige en betrouwbare manier gebruikt en onderhouden kunnen worden. Bij aanpassingen, onderhoud, renovatie of zelfs nieuwbouw, moet de wet- en regelgeving en vaak ook eigen kaders en richtlijnen worden gevolgd.

De provincie Noord-Holland en gemeente Rotterdam willen het maatschappelijk geld voor deze kunstwerken zo effectief mogelijk besteden. Bij renovaties van beweegbare bruggen worden er veel technische maatregelen doorgevoerd, waarbij niet altijd expliciet wordt gemaakt wat de proportionele bijdrage is aan een veiligere brug. Dat terwijl de maatregelen wel veel geld kosten.   

Op zoek naar gerichte en effectieve veiligheidsmaatregelen beweegbare bruggen   

In maart 2022 is door onderzoeksgroep Crisislab het rapport ‘Nog meer investeren, een brug te ver’ uitgebracht. In dit rapport is aan de hand van statistisch onderzoek gekeken naar incidenten die er de afgelopen twintig jaar bij beweegbare bruggen plaatsvonden met zwaar of dodelijk letsel. Het rapport maakt een onderverdeling in vier scenario's:   

1. Insluiting tussen afsluitbomen
2. Beklemming tussen beweegbare delen van de brug
3. Botsing met afsluitboom 
4. Van geopende brug afrijden  

De belangrijkste conclusie uit dit rapport: beweegbare bruggen in Nederland zijn zeer veilig, de gestelde veiligheidsnormen worden ruimschoots gehaald. Maar het onderzoek laat niet zien wat de onderliggende oorzaken zijn van de vier scenario’s. En of de technische maatregelen die momenteel ‘standaard’ worden doorgevoerd bij renovaties van beweegbare bruggen, daadwerkelijk bijdragen aan meer veiligheid. Bijvoorbeeld het niveau van de veiligheidsfuncties (SIL, oftewel Safety Integrity Level), die bij een renovatie standaard worden ingevoerd.   

De provincie en gemeente vragen zich dan ook af welke maatregelen (kunnen) bijdragen aan veiligere, beweegbare bruggen. Waarbij de basis blijft dat aan wet- en regelgeving wordt voldaan, maar wel kritisch wordt gekeken naar de invulling. Aan welke ‘knoppen’ kunnen we draaien? Met andere woorden: "wat doet ertoe bij de bovenstaande vier scenario’s in het kader van verkeersveiligheid?”. En waar gaan we wel of niet op bezuinigen? Om deze vragen te beantwoorden, is Kader gevraagd om van de vier scenario's de oorzaken te achterhalen.  

Verdiepende risicoanalyse op de Aalsmeerderbrug 

Kader heeft een verdiepende analyse uitgevoerd op de Aalsmeerderbrug, omdat hier veel (veiligheids)gegevens van bekend zijn. Ook geeft de Aalsmeerderbrug een goed beeld van een zwaardere, provinciale brug. De brug wordt relatief vaak bediend en wordt gebruikt door verschillende soorten verkeer met verschillende doelen (woon/werk, woon/school, recreatief, logistieke dienstverlening). Kader heeft onder meer gekeken naar wat er gebeurt als het niveau van een functionele veiligheidsmaatregel wordt verlaagd. En wat de gevolgen voor de bedienaar van de Aalsmeerderbrug zijn bij het verstoren van omgevingsfactoren. 

Aalsmeerderbrug
Foto (c): Michiel Wijnbergh

Uit de analyse bleek onder andere dat het niveau van de veiligheidsfuncties een zeer beperkte bijdrage levert aan het vergroten van de veiligheid. Dit betekent niet vanzelfsprekend dat je deze maatregelen niet moet treffen; wel kan de vraag gesteld worden of de standaard voorgeschreven SIL niveaus niet omlaag kunnen. Daarnaast hebben we aangetoond dat met name de bedienaar, passanten en omgevingsfactoren de grootste bijdragen leveren aan de onderzochte scenario's.   

Vervolgstappen: kritischer kijken naar technische maatregelen

Op basis van de conclusies van het onderzoek, wordt een belangrijke vervolgstap genomen. Het rapport wordt voorgelegd aan de normcommissie voor Veiligheid beweegbare bruggen (NEN 6787). Deze commissie zal de conclusies gebruiken om kritischer te gaan kijken naar technische maatregelen.