SCL trede 3 of VCA-MAX? Volgens onderzoek zijn dit de verschillen

Veel overlap in inhoud

Goed nieuws voor organisaties die al actief bezig zijn met veiligheid: zowel SCL als VCA-MAX werken aan vergelijkbare veiligheidsdoelstellingen. Beide instrumenten hebben dezelfde theoretische basis en besteden aandacht aan veiligheidsbewustzijn, veilig gedrag en het ontwikkelen van een volwassen veiligheidscultuur.

TNO ziet de grootste inhoudelijke overlap op de volgende thema’s:

• gewenst veilig en gezond gedrag;
• risicobeoordeling;
• voorbereiding en planning van werkzaamheden;
• veiligheid en gezondheid in projecten;
• het beoordelen van veiligheid en gezondheid in de werkomgeving;
• interne audits.

Toch betekent die inhoudelijke overlap niet dat beide instrumenten hetzelfde meten of op dezelfde manier tot een oordeel komen.

Het echte verschil: cultuur beoordelen of gedrag waarborgen?

Het grootste verschil zit volgens TNO niet in de onderwerpen, maar in de manier waarop die worden beoordeeld.

SCL kijkt naar de volwassenheid van je veiligheidscultuur

De Safety Culture Ladder beoordeelt hoe veiligheid daadwerkelijk leeft binnen een organisatie. De auditor kijkt niet alleen naar wat er op papier staat, maar vooral naar wat zichtbaar en hoorbaar is in de dagelijkse praktijk.

Hoe sturen leidinggevenden op veiligheid? Spreken collega’s elkaar aan op onveilig gedrag? Durven medewerkers incidenten en onveilige situaties te melden? En nemen mensen zelf verantwoordelijkheid voor een veilige werkomgeving?

Op basis van die samenhang tussen gedrag, randvoorwaarden en organisatiepraktijk bepaalt de auditor op welk niveau van de ladder de organisatie staat. Het resultaat geeft inzicht in de huidige ontwikkelingsfase en maakt zichtbaar waar verdere groei mogelijk is.

VCA-MAX kijkt naar aantoonbare waarborging

VCA-MAX bouwt voort op het bestaande VCA-certificatiesysteem. Het uitgangspunt is een ingericht VGM-beheersysteem, aangevuld met concrete eisen voor gedrag en veiligheidsbewustzijn.

De nadruk ligt onder meer op:

• gedragsprogramma’s;
• veiligheidsobservaties en inspecties;
• training en communicatie;
• duidelijke taken en verantwoordelijkheden;
• monitoring, opvolging en de PDCA-cyclus.

VCA-MAX is ontwikkeld om aan te tonen dat veiligheidsgedrag en veiligheidsbewustzijn op niveau 3 zijn gewaarborgd binnen het VGM-beheersysteem. De audit beoordeelt vooral of de vastgestelde systeem-, minimum- en gedragseisen aantoonbaar zijn ingevuld. De uitkomst is een certificeringsbeslissing: de organisatie voldoet wel of niet aan die eisen.

Wanneer kies je voor SCL trede 3?

SCL past vaak goed bij organisaties die hun veiligheidscultuur organisatiebreed willen ontwikkelen. Kies deze route bijvoorbeeld als je:

• leiderschap en voorbeeldgedrag wilt versterken;
• meer eigenaarschap op de werkvloer wilt creëren;
• inzicht wilt krijgen in de volwassenheid van je veiligheidscultuur;
• gericht wilt doorgroeien naar een hoger cultuurniveau.

SCL helpt je vooral antwoord te geven op de vraag: hoe volwassen is onze veiligheidscultuur en wat is onze volgende ontwikkelstap?

Wanneer past VCA-MAX beter?

VCA-MAX kan goed aansluiten bij aannemersbedrijven die al met VCA werken en gedrag steviger willen verankeren in hun bestaande VGM-processen. Het instrument kan passend zijn als je:

• wilt voortbouwen op een bestaand VCA-certificaat;
• veiligheidsgedrag aantoonbaar wilt borgen;
• een concrete, eisgerichte aanpak zoekt;
• systeembeheersing en gedrag binnen één certificatiecontext wilt combineren.

Let op: onderzoek noemt SCL trede 3 en VCA-MAX niet gelijkwaardig

Een belangrijke nuance uit het onderzoek: TNO doet geen uitspraak over de vraag of VCA-MAX gelijkwaardig is aan SCL trede 3. De onderzoekers constateren inhoudelijke overlap, maar ook wezenlijke verschillen in theoretische uitwerking, auditmethodiek, beoordelingslogica en betekenis van de certificatie-uitkomst.

Of die verschillen klein genoeg zijn om VCA-MAX binnen de ViA-regelgeving als gelijkwaardig aan SCL niveau 3 te beschouwen, is volgens TNO een beleidsbeslissing en valt buiten het kader van het onderzoek. Controleer daarom altijd welke eisen een opdrachtgever of aanbesteding stelt voordat je een route kiest.

Hoe kan Kader je helpen?

Twijfel je welke route het beste aansluit bij jouw organisatie? Kader helpt je om de uitgangssituatie scherp te krijgen, de juiste keuze te maken en gericht toe te werken naar certificering.

Onze specialisten ondersteunen onder andere met:

• nulmetingen en veiligheidsanalyses;
• begeleiding naar SCL trede 3;
• implementatie van VCA-MAX;
• leiderschaps- en gedragstrajecten;
• trainingen en workshops;
• interne audits en certificeringsvoorbereiding.

Het volledige onderzoek van TNO en de Universiteit Antwerpen kun je hier terugvinden.