25 jaar Machinerichtlijn

25 jaar Machinerichtlijn in vogelvlucht

In het jaar 1995 kregen we als machinebouwers in Europa te maken met de Machinerichtlijn. De Machinerichtlijn stelt eisen aan de veiligheid van machines die binnen de Europese Economische Ruimte in de handel worden gebracht. Machinebouwers moesten ineens ‘een CE-markering’ op de machine gaan aanbrengen. Inmiddels zijn we alweer twee versies van de Machinerichtlijn verder waarbij de tijd niet heeft stilgestaan.

In onderstaande tijdlijn hebben wij de kenmerkende 'innovaties' en de drie edities van de Machinerichtlijn gevisualiseerd:

89/392/EEG, welke vanaf 1995 van kracht is.
98/37/EG, welke vanaf augustus 1998 van kracht is.
2006/42/EG, welke uiteindelijk vanaf 2009 van kracht is en nu nog actueel is.

De laatste versie heeft lang bekend heeft gestaan als: ‘de nieuwe Machinerichtlijn’.

Nieuwe update in de maak

Gezien het tempo van de innovatie binnen de industrie, denk hierbij aan Industrie 4.0, Cobots, Cyber security, begint het langzamerhand weer tijd te worden voor een update van de huidige Machinerichtlijn. In 2019 heeft een marktconsultatie plaatsgevonden waarbij de EU aan ‘de markt’ heeft gevraagd waar aanpassingen of verduidelijkingen gewenst zijn. Ondertussen wordt er achter de schermen, vanuit de EU, hard gewerkt om ergens in 2021/2022 een update te kunnen publiceren van de Machinerichtlijn.

Richtlijn of verordening?

Hoogstwaarschijnlijk zal deze update, in tegenstelling tot zijn voorgangers, niet meer als een richtlijn gepubliceerd worden maar als een verordening. Hieronder is een toelichting gegeven van beide vormen:

Een richtlijn wordt door de EU verstrekt aan de lidstaten. De lidstaten dienen de eisen uit de richtlijn vervolgens, binnen een vastgestelde overgangstermijn, in de nationale wetgeving te implementeren.
Een verordening zou uitgelegd kunnen worden als Europese wetgeving die direct van kracht is en geen nationale omzetting behoeft.

De balans opgemaakt na 25 jaar Machinerichtlijn

Gedurende de laatste 25 jaar hebben we van dichtbij mogen meemaken wat er allemaal goed gaat en waar nog ruimte voor verbetering is. Heel globaal heeft zich dat vertaald in de onderstaande tabel, waarin een aantal plussen en minnen op een rijtje gezet zijn.

(+) Wat gaat er goed of is er verbeterd?	(-) Wat gaat er nog regelmatig mis?
Er zijn de afgelopen 25 jaar erg veel normen gepubliceerd die de machinefabrikant concretere handvatten biedt, om invulling te geven aan de eisen uit de Machinerichtlijn.	Machinefabrikanten blijven helaas nog vaak in gebreke. Vaak zijn dit administratieve tekortkomingen (gebruiksaanwijzing niet in juiste taal, fouten in de EG verklaring van overeenstemming enzovoort) of tekortkomingen in de technische documentatie. Helaas worden er ook regelmatig nog technische tekortkomingen geconstateerd, terwijl de nieuwe machine toch echt met CE-markering is opgeleverd.
Er zijn in de loop van de tijd diverse gidsen uitgebracht met toelichting op het gebruik en de interpretatie van de Machinerichtlijn. Dit heeft op diverse vlakken meer duidelijkheid gebracht voor de Machinebouwer.	Regelmatig komt het nog voor dat ondanks de diverse gidsen, normen en het ruime aanbod aan trainingen en opleidingen, op het gebied van machineveiligheid nog te weinig relevante kennis bij een machinefabrikant aanwezig blijkt te zijn.
In de loop van de tijd zijn steeds meer machinefabrikanten gaan inzien dat de producten die zij maken onder de Machinerichtlijn vallen en daarom in overeenstemming met de Machinerichtlijn gebracht moeten worden.	De risicobeoordeling wordt vaak als een last ervaren die aan het einde van het project nog even, op minimale wijze, op papier gezet moet worden, in plaats van de risicobeoordeling als een integraal onderdeel van het ontwerpproces te beschouwen.
De gebruiker (partij die nieuwe machines koopt) heeft in de loop van de tijd steeds meer kennis opgedaan van de Machinerichtlijn, waarbij zij vaak aan de voorkant bepaalde eisen al meenemen in de inkoopovereenkomst.	De verplichte gebruiksaanwijzing blijkt in meer dan 90% van de gevallen onder de maat te zijn. Met name de aspecten rondom de besturingstechnische veiligheidsfuncties krijgen onvoldoende aandacht in de gebruiksaanwijzing.
Door middel van een marktconsultatie wordt momenteel ‘de markt’ betrokken om input te geven voor het updaten van de Machinerichtlijn.	In de meeste gevallen mag een fabrikant zelf vaststellen of zijn machine volledig in overeenstemming is met de eisen uit de Machinerichtlijn. Dit neemt een grote verantwoordelijkheid met zich mee, waarbij, zoals eerder genoemd, regelmatig non-conforme machines met CE-markering op de markt gebracht worden. Dit terwijl de Inspectie SZW, die bevoegd is om hierop te handhaven, niet over de middelen en mogelijkheden beschikt om heel uitgebreid machinefabrikanten te controleren.

Tip: houd je kennis op peil!

Gelukkig zien we in onze dagelijkse praktijk ook veel machinebouwers die actief bezig zijn met het op peil brengen (en houden) van hun kennis van Machineveiligheid en de gerelateerde wet- en regelgeving. Daarnaast zien we ook dat door veel machinebouwers hard gewerkt wordt aan het verbeteren en integreren van een goed en werkbaar ‘CE-proces’ in het standaard ontwerpproces van een machine.

25 Jaar Machinerichtlijn