Nederland kent een grote en diverse groep arbeidsmigranten en anderstalige medewerkers. Exacte aantallen zijn lastig vast te stellen, maar schattingen lopen uiteen van 700.000 tot 1,5 miljoen (IBO Arbeidsmigratie). Duidelijk is dat veel organisaties dagelijks samenwerken met mensen die het Nederlands niet of beperkt beheersen.
Op bouwplaatsen, in de industrie, logistiek en productieomgevingen kan dat uitdagend zijn en bovenal kan dat onveilig situaties opleveren. Misverstanden door wederzijds onbegrip en taalverschillen kunnen hier een oorzaak van zijn. Hoe zorg je ervoor dat instructies en werkwijzen duidelijk zijn, zodat iedereen het werk veilig kan uitvoeren?
Welke veiligheidsrisico’s ontstaan er door een taalbarrière?
Met name in de bouw, industrie en logistiek werken veel anderstalige medewerkers. Soms spreken zij Engels, maar daar kun je niet altijd van uitgaan. Daarnaast gaat een taalbarrière vaak verder dan alleen taal. Ook culturele verschillen, gewoonten en verwachtingen kunnen invloed hebben op de manier waarop veiligheidsinformatie wordt ontvangen en geïnterpreteerd.
Juist in omgevingen waar wordt gewerkt op hoogte, met machines, zwaar materieel of gevaarlijke stoffen, kan een misverstand grote gevolgen hebben. Veiligheidsinformatie wordt op verschillende manieren gedeeld, bijvoorbeeld via:
- Mondelinge instructies
- Informatie op displays
- Werkoverleggen
- Veiligheidsinformatie op papier
- Uitleg van procedures
- Tekeningen
- Hand- en armgebaren
Een extra uitdaging is dat medewerkers vanuit hun culturele achtergrond soms anders omgaan met hiërarchie. Een antwoord als "ja, ik begrijp het" betekent daarom niet altijd dat de boodschap daadwerkelijk is begrepen.
Arbeidsveiligheid: wat zegt de wet?
In de Arbowet staat in artikel 8 (‘voorlichting en onderricht’) dat werkgevers doeltreffende voorlichting over veiligheid moeten geven. Gaat het toch mis, dan is bij een arbeidsongeval in vrijwel alle gevallen de werkgever verantwoordelijk voor alle schade. De opdrachtgever kan echter ook aansprakelijk worden gesteld als die bijvoorbeeld een bouwbedrijf niet goed heeft ingelicht over de risico’s op het terrein. Het doorbreken van een belemmerende taalbarrière is dus zowel voor opdrachtgevers als voor eventuele onderaannemers van belang. Maar wat kun je doen?
Welke oplossingen voor een taalbarrière zijn er?
Goede veiligheidsvoorlichting vormt de basis van veilig werken. Daarom is het belangrijk om vooraf inzicht te krijgen in de samenstelling van de werkvloer, de verschillende talen die worden gesproken en de risico's die daardoor kunnen ontstaan.
Veel organisaties besteden hier al serieus aandacht aan. Toch zien we in de praktijk nog regelmatig oplossingen die vooral zijn bedoeld om snel door te kunnen werken. Een instructie kort vertalen via een app of ervan uitgaan dat collega's elkaar wel helpen, biedt geen garantie dat veiligheidsinformatie daadwerkelijk wordt begrepen.
Veiligheid vraagt om meer dan alleen vertalen. Het vraagt om aandacht, interactie en de bereidheid om je communicatie af te stemmen op de mensen die het werk uitvoeren.
Hoe moet het dan wél? We geven je 8 tips!
- Stel vast wat de meest voorkomende voertalen op de werkvloer zijn en sluit daarop aan.
- Investeer in een inclusieve veiligheidscultuur en verdiep je in de culturele achtergrond van medewerkers.
- Organiseer het werk zodanig dat taalbarrières zo min mogelijk invloed hebben op de uitvoering.
- Voorkom onnodige tijdsdruk en werk waar mogelijk met vaste teams of ploegen.
- Zorg voor een woordenboek of woordenlijst met vertalingen van vaktermen.
- Gebruik beeldtaal als aanvulling op of vervanging van geschreven tekst.
- Werk met tweetalige leidinggevenden of buddy's bij het inwerken van nieuwe medewerkers.
- Geef mondelinge instructies en schakel indien nodig een tolk in.
Minstens zo belangrijk is het creëren van interactie. Veiligheidscommunicatie werkt pas echt wanneer medewerkers vragen kunnen stellen, instructies kunnen herhalen en actief deelnemen aan het gesprek. Zo wordt zichtbaar waar extra uitleg nodig is en ontstaat de zekerheid dat iedereen begrijpt hoe het werk veilig uitgevoerd moet worden.
Advies nodig met betrekking tot een veilige bouwplaats?
De veiligheidskundigen van Kader signaleren op een proactieve manier (aankomende) onveilige situaties, bijvoorbeeld door taalverschillen. Ons HSE-team zorgt voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden op de projectlocatie. Bijvoorbeeld bij de bouw van een grote melkpoederfabriek of de montage van windturbines. HSE staat voor Health, Safety en Environment en draait om het elimineren en beheersen van veiligheidsrisico’s. Wij helpen bij kort- én langdurende projecten - in een specifiek stadium of tijdens alle projectfases. Een logisch start biedt een RI&E.
