Actueel

EC REP wordt EU REP: voorbereiding fabrikanten medische hulpmiddelen

Rebecca Brust — Mon, 03 Aug 2026 09:29:33 GMT

Wat verandert er precies?

Deze wijziging weerspiegelt een update in de terminologie. De Europese Unie heeft de Europese Gemeenschap opgevolgd, waardoor EU REP een nauwkeurigere aanduiding is voor een gemachtigde vertegenwoordiger die binnen de Unie is gevestigd. De wijziging heeft geen gevolgen voor de wettelijke rol, verantwoordelijkheden of vestigingsplaats van de gemachtigde vertegenwoordiger. Ook heeft zij geen invloed op de veiligheid, prestaties of het beoogde gebruik van een hulpmiddel.

Symbool XX vervangen door EU

Hoewel het om een redactionele wijziging gaat, moeten fabrikanten deze wel zorgvuldig doorvoeren in hun etikettering, documentatie en kwaliteitsprocessen.

EN ISO 15223-1:2021 bevat momenteel het symbool EC REP voor een gemachtigde vertegenwoordiger in de Europese Gemeenschap of de Europese Unie. Amendement A1:2025 introduceert het meer generieke concept XX REP, dat kan worden aangepast aan een specifiek land of rechtsgebied. Voor een gemachtigde vertegenwoordiger die binnen de Europese Unie gevestigd is, moet “XX” worden vervangen door “EU”. Het correcte symbool wordt daarmee EU REP.

Deze wijziging is vooral relevant voor fabrikanten buiten de Europese Unie. Op grond van de MDR en IVDR moeten deze fabrikanten een enige gemachtigde vertegenwoordiger aanwijzen voordat zij hulpmiddelen op de Europese markt mogen brengen.

Een overgangsperiode van vijf jaar

De gewijzigde norm werd op 17 juni 2026 gepubliceerd als geharmoniseerde norm. Er geldt een overgangsperiode van vijf jaar tot 17 juni 2031. Tijdens deze periode mogen fabrikanten:

EC REP blijven gebruiken;
EU REP invoeren;
EC REP en EU REP op verschillende verpakkingsniveaus gebruiken;
de wijziging geleidelijk implementeren;
gebruikmaken van heretikettering of overlabeling, mits de informatie over de gemachtigde vertegenwoordiger duidelijk en begrijpelijk blijft.

Hierdoor kunnen fabrikanten de wijziging opnemen in hun reguliere verpakkings- en etiketteringscyclus, zonder een afzonderlijk redesignproject te hoeven starten. Bestaande voorraad hoeft niet te worden vernietigd alleen omdat deze nog het EC REP-symbool bevat.

Vanaf 17 juni 2031 moeten fabrikanten die gebruikmaken van de geharmoniseerde norm voor het vermoeden van overeenstemming (presumption of conformity) het symbool EU REP gebruiken. Hulpmiddelen die vóór die datum al op de EU-markt zijn gebracht met het EC REP-symbool, mogen daarna nog steeds beschikbaar worden gesteld.

Geen verandering in de juridische rol van de gemachtigde vertegenwoordiger

De terminologische wijziging verandert niets aan het mandaat tussen de fabrikant en de gemachtigde vertegenwoordiger. De verplichtingen onder de MDR en IVDR blijven ongewijzigd.

De gemachtigde vertegenwoordiger moet nog steeds de taken uitvoeren die in het schriftelijke mandaat zijn vastgelegd en optreden als het regelgevende aanspreekpunt van de fabrikant binnen de Europese Unie.

Volgens de MDCG-richtsnoeren hoeven fabrikanten voor deze specifieke etiketteringswijziging doorgaans geen voorafgaande goedkeuring van hun Notified Body te verkrijgen, voor zover een Notified Body betrokken is. De wijziging kan daarom meestal worden afgehandeld via het bestaande wijzigingsbeheerproces (change control) van de fabrikant.

Wat moeten fabrikanten controleren?

Hoewel deze wijziging geen invloed heeft op veiligheid of prestaties, raakt zij wel diverse beheerde documenten en operationele processen. Fabrikanten moeten in kaart brengen waar het EC REP-symbool momenteel wordt gebruikt en een gestructureerde overgang voorbereiden.

Relevante onderdelen zijn onder meer:

productlabels en verpakkingsontwerpen;
gebruiksaanwijzingen (IFU's);
symboolbibliotheken en legenda's;
technische documentatie;
verwijzingen naar EN ISO 15223-1;
change control-documentatie;
artworkspecificaties;
instructies voor leveranciers, distributeurs en verpakkingspartners.

Daarnaast moeten fabrikanten controleren of de naam en het adres van de gemachtigde vertegenwoordiger op alle verpakkingsniveaus en in alle documentatie duidelijk en consistent worden weergegeven.

Een praktische implementatieaanpak

Dankzij de lange overgangsperiode kunnen organisaties verspilling en verstoringen beperken. Voor de meeste fabrikanten is het het meest efficiënt om EU REP te introduceren tijdens de eerstvolgende geplande update van het etiket of de verpakking.

Een praktisch actieplan omvat:

Identificeer alle producten en SKU's waarop momenteel EC REP wordt gebruikt.
Bepaal welke producten een gemachtigde vertegenwoordiger vereisen.
Werk centrale artworkbestanden en symboolbibliotheken bij naar EU REP.
Leg de wijziging vast via het bestaande change control-proces.
Actualiseer verwijzingen naar EN ISO 15223-1:2021/A1:2025.
Stem de uitrol af met relevante leveranciers en distributiepartners.
Rond de overgang af voor nieuw op de markt gebrachte hulpmiddelen vóór 17 juni 2031.

Deze wijziging betreft een terminologische aanpassing en geen redesign- of hercertificeringstraject. Toch kan uitstel tot het einde van de overgangsperiode leiden tot onnodige druk op productportfolio's, leveranciers en verpakkingsprocessen.

Hoe AR Experts kan ondersteunen

AR Experts, onderdeel van Kader Group, kan fabrikanten helpen de impact van deze overgang op hun productportfolio en documentatie rond gemachtigde vertegenwoordiging te beoordelen. Ondersteuning is mogelijk bij:

het beoordelen van etiketten en verpakkingen op informatie over de gemachtigde vertegenwoordiger;
het identificeren van producten en artwork die door de symboolwijziging worden geraakt;
het controleren van de consistentie tussen etikettering, technische documentatie en het AR-mandaat;
het begeleiden van de overgang van EC REP naar EU REP binnen het change control-proces;
het beoordelen van bredere verplichtingen onder de MDR en IVDR ten aanzien van gemachtigde vertegenwoordiging.

Door de wijziging op te nemen in de reguliere levenscyclus van etikettering en verpakking, kunnen fabrikanten compliant blijven zonder onnodige verspilling, losse redesignprojecten of operationele verstoringen.

NIS2 van kracht: bereid je nu voor

bos@bmgrip.nl (Stephan Bos) — Mon, 03 Aug 2026 08:11:43 GMT

NIS2-richtlijn: de belangrijkste punten

Met de NIS2-richtlijn wil de Europese Unie de digitale weerbaarheid van bedrijven verhogen. Voor veel organisaties betekent dit strengere eisen op gebieden als informatiebeveiliging en risicomanagement. De belangrijkste zaken op een rij:

De NIS2-richtlijn is verplicht voor aanbieders van essentiële en digitale diensten. Denk aan energie, transport, gezondheidszorg, infrastructuur, maar bijvoorbeeld ook aan fabrikanten van digitale apparatuur.
Organisaties in deze sectoren moeten hun cybersecurity aantoonbaar organiseren via risicomanagement, incidentmelding, bestuurlijke verantwoordelijkheid en beveiliging in de keten.
Ook bedrijven die leveren aan deze organisaties (bijvoorbeeld leveranciers van zorginstellingen) krijgen indirect te maken met strengere veiligheidseisen.

Wat als je niet aan de NIS2-richtlijn voldoet?

Voldoe je niet aan de NIS2-wetgeving op het moment dat deze in Nederland verplicht is? Dan loopt je organisatie verschillende risico’s. Je kunt een flinke geldboete krijgen tot wel 10 miljoen euro of 2% van je wereldwijde omzet. Bij ernstige nalatigheid kunnen bestuurders persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. Daarnaast blijft jouw organisatie natuurlijk vatbaar voor cyberrisico’s zoals een datalek. Naast de financiële schade van een cyberaanval, kan een datalek ook het vertrouwen schaden van klanten, partners en belanghebbenden.

Vanaf 15 augustus van kracht: wat kun je doen?

Vanaf 15 augustus moeten NIS2-plichtige organisaties aan de richtlijn kunnen voldoen. Valt jouw organisatie onder de NIS2-sectoren? Dan moet jouw organisatie zich vanaf deze datum registeren in het nationaal entitieitenregister. Ook moet je de digitale risico’s in kaart hebben gebracht en hierop passende beveiligingsmaatregelen nemen. Moet je nog met NIS2 aan de slag? Dan kun je jouw organisatie met deze NIS2-checklist voorbereiden op de richtlijn.

Goed om te weten: heb je al een ISO 27001-certificaat? Dan heb je een sterke basis om aan de wettelijke eisen te voldoen. Kijk met een NIS2-expert of er nog aanvullende maatregelen nodig zijn.

Ondersteuning bij NIS2-implementatie

Met de NIS2-richtlijn versterk je de digitale weerbaarheid van je organisatie. Wacht dus niet met implementeren en bescherm jouw data en informatie. Wil je in één dag overzicht, richting en een concreet plan voor jouw organisatie? Onze NIS2 kick-off helpt je direct op weg. We starten de dag met een NIS2-training en gaan vervolgens in op NIS2 in de praktijk. Na de kick-off weet je precies welke stappen je nog moet zetten om aan de richtlijn te voldoen.

Arbeidsinspectie controleert op machineveiligheid industriële bakkerijen: zo bereid je je goed voor

a.kroon@kader.nl (Arjan Kroon) — Mon, 03 Aug 2026 07:36:03 GMT

Inspecties machineveiligheid in meerdere sectoren

De GWS-inspecties worden uitgevoerd in verschillende sectoren, waaronder industriële bakkerijen. De inspecties richten zich op de onderwerpen onderhoud, reparatie en schoonmaak van machines. Het doel: bepalen of de werkgever voldoende preventieve maatregelen heeft genomen om veilig te kunnen werken met machines.

Controle Arbeidsinspectie richt zich op verschillende maatregelen

De controle van de Arbeidsinspectie richt zich op de aanwezigheid van maatregelen die bijdragen aan het voorkomen van arbeidsongevallen. Een preventieve maatregel kan zich richten op verschillende onderdelen:

Technische maatregelen: gericht op machines en de arbeidsplaats. Is de machine bijvoorbeeld zo ontworpen dat er veilig onderhoud, reparatie en schoonmaak kan plaatsvinden? Zit er een ‘schoonmaakstand’ op de machine?

Organisatorische maatregelen: gericht op procedures, werkwijze en risico-inschatting. Bijvoorbeeld: staat het risico in de risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E)? Zijn er specifieke procedures opgelegd (zoals een lock out-, tag out- of try out-procedure) voor deze werkzaamheden?

Gedragsmaatregelen gericht op dat werknemers weten wat ze moeten doen.
Bijvoorbeeld: hebben werknemers voldoende (begrijpelijke) instructie gehad om deskundig onderhoud of reparatie te kunnen uitvoeren?

Wettelijke eisen voor werken aan machines

De wettelijke eis voor werken aan machines ziet er als volgt uit: Onderhouds-, reparatie- en reinigingswerkzaamheden aan een arbeidsmiddel worden slechts uitgevoerd indien het arbeidsmiddel is uitgeschakeld en drukloos of spanningsloos is gemaakt.
Indien dit niet mogelijk is worden doeltreffende maatregelen genomen om die werkzaamheden veilig te kunnen uitvoeren.
Bron: Arbobesluit artikel 7.5 lid 2.

Een aanvullende eis is: Werknemers die belast zijn met het ombouwen, onderhouden, repareren of reinigen van arbeidsmiddelen bezitten daartoe een specifieke deskundigheid en ervaring.
Bron: Arbobesluit artikel 7.6 lid 2.

Vijf aandachtspunten om inspectie voor te bereiden

Om goed voorbereid te zijn op een inspectie, is het belangrijk de volgende vijf punten na te lopen:

Controleer of de RI&E en bijbehorend plan van aanpak actueel zijn. Vindt er binnen je bedrijf onderhoud, reparatie en schoonmaak plaats aan machines? Dan moet dit risico een onderdeel zijn van de RI&E.

Er moeten specifieke werkwijzen of procedures voor onderhoud, reparatie en schoonmaak zijn. Denk aan LoToTo-procedures voor veiliggestelde machines.

Bepaal of je voldoende (bij voorkeur technische) maatregelen hebt genomen en onderneem actie, zodat je werknemers veilig kunnen werken. Welke regels precies gelden, hangt af van het soort werk en de risico's die daaraan verbonden zijn.
Ga na of je werknemers de bovengenoemde (aanvullende) deskundigheid bezitten, en of dit aantoonbaar is.

Laat je werkzaamheden in opdracht uitvoeren, zoals onderhoud of reiniging? Houd er rekening mee dat de Arbeidsomstandighedenwet overal geldt waar in loondienst of in opdracht wordt gewerkt, dus ook voor medewerkers die je inhuurt van een ander bedrijf.

Kader helpt je bij alles rondom machineveiligheid

Wil je zeker weten dat machineveiligheid bij jouw bedrijf goed geregeld is? En je de inspectie met vertrouwen tegemoet kunt zien? Neem dan gerust contact op met Kader. We helpen je machines veilig(er) te maken bij het ontwerp en het gebruik, zodat je voldoet aan alle wet- en regelgeving en je medewerkers veilig hun werk kunnen doen. Daarnaast bieden wij ook verschillende opleidingen over machineveiligheid aan.

8 aandachtspunten van de nieuwe Machineverordening

Gerald van Engeland — Wed, 29 Jul 2026 14:03:28 GMT

1. Wat is de status van de Machineverordening?

Inmiddels is de tekst van de Verordening definitief. Ook het traject van de inwerkingstreding is vastgesteld. De Verordening wordt in zijn geheel van kracht in januari 2027.

2. Waarom deze nieuwe regelgeving?

De belangrijkste redenen zijn:

Aanpassing aan de huidige stand van de techniek. Dit betreft met name de onderwerpen cybersecurity, kunstmatige intelligentie en digitalisering van de documentatie.
Duidelijkheid op lastige onderwerpen. Dit betreft onder andere ‘niet voltooide machines’ en ‘substantiële wijzigingen’.

3. Wordt alleen de Machinerichtlijn vervangen door een verordening?

Het belangrijkste verschil is de tussenstap ‘omzetting van richtlijn naar nationale wetgeving’. Ondanks het doel van uniforme regelgeving blijkt deze omzetting toch onderlinge verschillen op te leveren. Bij een verordening kan deze stap vervallen: een verordening is rechtstreeks geldig in alle lidstaten.

4. Wordt nu alleen de Machinerichtlijn vervangen?

Enkele richtlijnen zijn al eerder naar een verordening omgezet. Denk aan bijvooorbeeld 'Gastoestellen en Bouwproducten'. Wegens het zojuist genoemde voordeel is de verwachting dat alle productrichtlijnen in de toekomst naar verordeningen omgezet zullen worden.

Daarnaast is ook de update op het zogenoemde NLF (New Legislative Framework) in de Machineverordening opgenomen. Dit betreft onder andere de definities, marktpartijen en conformiteitsmodules die in overeenstemming worden gebracht. Ook hier waren verschillen ingeslopen, maar nu tussen de richtlijnen onderling. In 2014 is dit voor ca. 10 richtlijnen al uitgevoerd (o.a. Drukapparatuur, ATEX, EMC, Laagspanning). In de Machineverordening wordt de NLF-uitlijning ook meegenomen.  

5. Wat verandert er niet?

De opzet van het document is gelijk gebleven: eerst de overwegingen, dan de artikelen, tenslotte de bijlagen met technische eisen, specifieke productcategorieën, documentatie-eisen aan het dossier, inhoudseisen van de verklaring etc. Wel is de indeling van de bijlagen gewijzigd; een ‘Bijlage IV-machine’ wordt straks een ‘Bijlage I-machine’.

Het toepassingsgebied is in essentie gelijk gebleven, afgezien van aanvullingen vanuit nieuwe technologieën. De gehanteerde definities zijn op hoofdlijnen eveneens gelijk gebleven, hoewel ook hier verduidelijkingen zijn aangebracht.

Tenslotte is ook de doelstelling niet gewijzigd: onbelemmerde handel tussen de lidstaten door een minimum veiligheidsniveau van het product, kenbaar aan de CE-markering.   

6. Wat is er nieuw?

Er zijn enkele nieuwe punten in de Machineverordening:

Definitie ‘wijziging in de gebruiksfase’. Dit controversiële onderwerp is nu opgenomen als definitie, met als samengevatte criteria ‘uitgevoerd met fysieke of digitale middelen’ en ‘gevolgen voor de veiligheid, zodat maatregelen qua veiligheidsbesturing, sterkte of stabiliteit nodig zijn’.
Uitbreiding van de marktpartijen met importeur en distributeur. Fabrikant en gemachtigde waren al gedefinieerd in de Machinerichtlijn. Dit is één van punten van de bovengenoemde NLF-update.
De zogenaamde ‘delegated act’: de mogelijkheid voor de Commissie om producten in de categorieën ‘gevaarlijke machines’ en ‘veiligheidscomponenten’ toe te voegen of te verwijderen.  
Eisen aan cybersecurity-aspecten, voornamelijk door verwijzing naar Verordening Cybersecurity 2019/881. 
Eisen aan systemen met kunstmatige intelligentie, ook hier door een verwijzing. In dit geval naar het voorstel Verordening Kunstmatige Intelligentie, voor wat betreft definities en risicobeoordeling

7. Wat verandert er?

De wijzigingen in de nieuwe verordening machines:

De uitzondering op de NoBo-plicht voor ‘gevaarlijke machines’ (Bijlage IV, straks I) verandert.
Bijlage I is nu verdeeld in de categorieën A en B. Voor machines vermeld in categorie A (bijvoorbeeld hefbruggen) is de route ‘CE-traject in eigen beheer via C-norm’ niet meer mogelijk en moet altijd een keuringsinstelling ingeschakeld worden. Voor categorie B mag de route via de C-norm nog wel, bijvoorbeeld voor hoogwerkers en kettingzagen.  
De gebruiksaanwijzing mag in digitale vorm verstrekt worden. Op verzoek van de afnemer moet echter een (kosteloze) hard copy geleverd worden. Ook mag het internetadres van conformiteitsverklaring gegeven worden, in plaats van herhaling van de verklaring in de gebruiksaanwijzing. 
Aanvullende eisen m.b.t. functionele veiligheid. Dit betreft §1.1.2 van de essentiële eisen (nu Bijlage III); hier is toegevoegd dat de gebruiker de veiligheidsfuncties moet kunnen testen. In eerste instantie via ontwerp en bouw, maar eventueel ook met uitrusting en/of testprocedures. Dit laatste wordt overigens niet herhaald in (de bekende) paragraaf 1.7.4 met eisen aan de gebruiksaanwijzing.  
Wel toegevoegd aan §1.7.4: gegevens en instructies ten aanzien van emissiereductie van gevaarlijke stoffen, voor zo ver deze hiervoor geen middelen meegeleverd worden.

8. Zijn alle onduidelijkheden daarmee opgelost?

De top-2 van ‘lastige onderwerpen’ zijn, gezien vanuit onze praktijkervaring, (nog steeds) de niet voltooide machine en de wijziging in de gebruiksfase.

De definitie van de niet voltooide machine is nagenoeg ongewijzigd. De ‘IIB-problematiek’ van onterechte levering als niet voltooide machine wordt daarmee voortgezet.
De definitie van ‘substantiële wijziging’ lijkt duidelijkheid te brengen. Echter roept de woordkeus in de definitie ook vragen op; verder blijft het probleem ‘CE op het ongewijzigde deel’ bestaan. Dit laatste onderwerp wordt behandeld in de Werkinstructie van de Arbeidsinspectie (NLA).

Alle kennis in huis met machine- en procesveiligheid van Kader

Heb je ondersteuning nodig bij implementatie van de nieuwe Machineverordening, of bij vragen rond de onderwerpen ‘niet voltooide machine’ of substantiële wijziging’? Voor deze en andere onderwerpen staan onze TÜV gecertificeerde Functional Safety Engineers tot jouw beschikking. Neem contact met ons op en we helpen je graag verder.

Lees onze whitepaper over de nieuwe Machineverordening

Op 14 juni 2023 is de nieuwe Machineverordening van kracht gegaan. Met een overgangstermijn van 3,5 jaar hebben fabrikanten tot 20 januari 2027 de tijd om de overgang van de huidige Machinerichtlijn naar de Machineverordening te organiseren. Maar waarom wordt de huidige richtlijn eigenlijk vervangen? Wat zijn de verschillen en waar moet je rekening mee houden? Lees hierover meer in deze whitepaper.

EUDAMED device registration verplicht: de gevolgen voor fabrikanten

Rebecca Brust — Mon, 27 Jul 2026 14:03:41 GMT

Voor hulpmiddelen die al vóór deze datum op de markt zijn gebracht, geldt een overgangsperiode van zes maanden om de vereiste registraties alsnog af te ronden. Die deadline komt snel dichterbij. Het is daarom belangrijk dat fabrikanten nu in actie komen om complianceproblemen en mogelijke verstoringen van de markttoegang te voorkomen.

Wat moet er precies geregistreerd worden?

De EUDAMED-verplichtingen omvatten onder meer de registratie van:

Basic UDI-DI's
UDI-DI's
Device Information
Relevante regulatory data

Ontbrekende, onvolledige of onjuiste gegevens kunnen leiden tot uitdagingen tijdens het registratieproces. Juist daarom is het belangrijk om niet alleen te registreren, maar ook te controleren of alle gegevens correct en consistent zijn met de overige technische en regulatoire documentatie.

Waarom dit aandacht vraagt

Voor veel organisaties is EUDAMED-registratie meer dan een administratieve handeling. Het vraagt om structuur, validatie en afstemming tussen verschillende databronnen. Denk aan technische documentatie, de Declaration of Conformity, certificaten en etikettering. Wanneer hierin verschillen voorkomen, kan dat problemen opleveren tijdens registratie of bij vervolgcontroles.Daarnaast is de overgangsperiode voor reeds op de markt gebrachte hulpmiddelen beperkt. Organisaties die te laat starten, lopen het risico op onnodige druk, vertragingen en mogelijke gevolgen voor de beschikbaarheid van producten op de Europese markt.

Hoe wij ondersteunen

Wij ondersteunen fabrikanten van medische hulpmiddelen gedurende het volledige EUDAMED-registratieproces: van datavoorbereiding en verificatie tot een succesvolle indiening.

Onze regulatory experts kunnen ondersteunen bij:

Het beoordelen van de EUDAMED-readiness en registratiestatus
Het opzetten en verifiëren van Basic UDI-DI- en UDI-DI-structuren
Het voorbereiden en valideren van device registration data
Ondersteuning bij handmatige indieningen en bulk XML-uploads
Het controleren van de consistentie tussen registratiedata, technische documentatie, Declarations of Conformity, certificaten en etikettering
Begeleiding van manufacturers, authorized representatives, importers en andere economic operators

Nieuwe registraties, bestaande registraties of een extra controle

Of je nu nieuwe hulpmiddelen moet registreren, bestaande productregistraties vóór de overgangsdeadline wilt afronden of eerder ingediende data wilt verifiëren: onze specialisten staan klaar om te helpen.EUDAMED device registration is een verplichte stap binnen MDR-compliance. Door tijdig actie te ondernemen voorkom je onnodige risico's en behoud je grip op de toegang tot de Europese markt.

Erkenning voor VCA-MAX als bewijsmiddel van veiligheidscultuur in MKB

e.vanderzwaan@kader.nl (Emiel van der Zwaan) — Mon, 27 Jul 2026 13:54:18 GMT

VCA-MAX sluit aan op behoefte in de markt

De afgelopen maanden werd met belangstelling uitgekeken naar het besluit van de GCVB over de positie van VCA-MAX binnen ViA. Het instrument werd in september 2025 geïntroduceerd door Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV) als uitbreiding op het bestaande VCA-stelsel. VCA-MAX legt meer nadruk op veiligheidscultuur, houding en gedrag. Voor veel bedrijven met een bestaand VCA*- of VCA**-certificaat biedt VCA-MAX een logische vervolgstap om veiligheid verder te verankeren binnen de organisatie.

GCVB erkent VCA-MAX voor bedrijven tot 250 medewerkers

De erkenning van VCA-MAX volgt op onderzoek door TNO en de Universiteit Antwerpen naar de overeenkomsten en verschillen tussen VCA-MAX en de Safety Culture Ladder (SCL). Op basis van deze bevindingen heeft de GCVB besloten VCA-MAX als aanvullend bewijsmiddel toe te staan voor MKB-bedrijven met maximaal 250 medewerkers. Volgens de GCVB is er een overlap tussen beide instrumenten. Tegelijkertijd blijft de Safety Culture Ladder een bredere beoordeling geven van de veiligheidscultuur binnen een organisatie. Daarom is de erkenning vooralsnog beperkt tot het MKB.

Gevolgen voor bedrijven in bouw en onderhoud

Voor bedrijven in de bouw-, infra- en onderhoudssector is dit een belangrijke ontwikkeling. Vanaf 1 juli 2026 wordt binnen Veiligheid in Aanbestedingen (ViA) veiligheidscultuur niveau 3 de nieuwe norm. Bedrijven moeten dan aantoonbaar maken dat veiligheid niet alleen is vastgelegd in procedures, maar ook zichtbaar is in gedrag, samenwerking en besluitvorming om kans te maken op opdrachten. Met de erkenning van VCA-MAX krijgt het MKB een extra route om invulling te geven aan deze ambitie.

Safety Culture Ladder blijft het enige middel voor spoorwerk

Hoewel VCA-MAX nu wordt erkend als aanvullend bewijsmiddel, blijft de Safety Culture Ladder een belangrijk instrument binnen de sector. De GCVB benadrukt dat SCL een bredere cultuurbeoordeling biedt en daarmee voor veel organisaties relevant blijft. Voor werkzaamheden aan spoorwegen (trein, tram en metro) verandert er bovendien niets. Vanwege de specifieke erkenningsregeling blijft Safety Culture Ladder daar gelden als het enige geldige bewijsmiddel.

Voorbereiden op de nieuwe ViA-eisen

Met het oog op 1 juli 2026 doen organisaties er verstandig aan tijdig te bepalen welke route het beste aansluit bij hun situatie. De praktische uitwerking van het besluit wordt opgenomen in de geactualiseerde Handreiking ViA, die momenteel wordt voorbereid. Voor bedrijven die hun veiligheidscultuur verder willen ontwikkelen, biedt de erkenning van VCA-MAX nieuwe mogelijkheden. Voor organisaties met 5 tot 50 medewerkers blijft ook SCL Light een interessante mogelijkheid. Hiermee kunnen bedrijven op een proportionele manier aantonen dat zij voldoen aan de eisen van veiligheidscultuur niveau 3.

Wil je meer weten over de verschillen tussen VCA, VCA-MAX, SCL en SCL Light? Wil je weten welke certificeringsroute het beste past bij jouw organisatie? Neem gerust contact met ons op.

Fysieke belasting op de werkvloer: hoe zwaar is werk eigenlijk?

Dionne Broere — Wed, 24 Jun 2026 09:56:09 GMT

Wat fysieke overbelasting ingewikkeld maakt, is dat het zich zelden aankondigt met één duidelijk moment. Na een zware dag ben je moe. Dat hoort erbij. Spieren herstellen weer en de volgende dag ga je verder.

Overbelasting voel je niet meteen

Het probleem ontstaat niet op dag één; het ontstaat in de herhaling. Dag in, dag uit dezelfde houding. Structureel tillen. Langdurig op de knieën werken omdat het werk zich op straat- of grondniveau afspeelt. Boven schouderhoogte werken omdat de omgeving dat vraagt. Het lichaam kan veel hebben, maar niet onbeperkt. Wanneer klachten uiteindelijk zichtbaar worden, is het proces vaak al langere tijd bezig. Juist omdat het zo geleidelijk gaat, ontbreekt soms het gevoel van urgentie.

In gesprekken hoor ik soms dat zwaar werk bijna als een voordeel wordt gezien: je hoeft dan tenminste niet meer naar de sportschool. Dat klinkt misschien logisch, maar eigenlijk is dat precies hoe je het niet moet bekijken. Werk is geen training. In een sportschool bepaal je zelf de belasting, bouw je gecontroleerd op en is er ruimte voor herstel. Op het werk is de belasting vaak eenzijdig en langdurig, en wordt die vooral bepaald door wat er gedaan moet worden.

Gewenning is geen bewijs dat het goed gaat

In fysiek zware beroepen wordt belasting snel genormaliseerd.

“Het hoort erbij.”

“Zo doen we het al jaren.”

Dat hoor ik regelmatig op de werkvloer. En eerlijk gezegd begrijp ik dat ook. Als je dagelijks fysiek werk doet, ontwikkel je een bepaalde routine en een zekere mate van gewenning. Maar gewenning betekent niet dat het lichaam het op de lange termijn ook aankan.

Overheidscampagne benadrukt risico’s van psychosociale arbeidsbelasting

Dionne Broere — Thu, 18 Jun 2026 08:02:52 GMT

Verbale agressie in de zorgsector: schokkende cijfers

De cijfers liegen er niet om. Uit het Motivaction-onderzoek, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn, en Sport, blijkt dat de helft (51%) van de zorg- en hulpverleners in het afgelopen jaar te maken kreeg met verbale agressie. Zorgverleners geven aan na een voorval last te hebben van angstgevoelens, slapeloosheid en stress. De gevolgen blijven vaak niet beperkt tot de professional zelf: ruim 61% van de zorg- en hulpverleners geeft aan dat andere patiënten hierdoor soms minder aandacht krijgen. Soms worden afspraken zelfs verzet of geannuleerd. Juist nu de druk in de zorgsector zó hoog is.

De onderliggende kwestie: psychosociale arbeidsbelasting

De klachten die zorgmedewerkers ervaren door verbale agressie duiden op een dieper probleem. Mentale last ervaren door agressie is een voorbeeld van psychosociale arbeidsbelasting (PSA). PSA kan het gevolg zijn van verbale agressie, maar agressie is niet de enige oorzaak. Een medewerker kan bijvoorbeeld ook een te hoge werkdruk ervaren, gepest worden op de werkvloer of zelfs geconfronteerd worden met grensoverschrijdend gedrag. De gevolgen van PSA zijn niet meteen zichtbaar en worden daardoor vaak onderschat, terwijl medewerkers behoorlijke klachten kunnen ervaren. Van vermoeidheid en spanningsklachten tot slecht functioneren of meer verzuim.

Psychosociale arbeidsbelasting vraagt om een structurele aanpak

Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) kan een grote impact hebben op het welzijn, de productiviteit en de duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Risico's zoals werkdruk, agressie, intimidatie en ongewenst gedrag blijven vaak langer onzichtbaar dan fysieke veiligheidsrisico's, maar kunnen leiden tot verzuim, verminderde betrokkenheid en een onveilige werksfeer. Door PSA actief te signaleren en onderdeel te maken van het veiligheids- en gezondheidsbeleid, creëren organisaties een gezondere en veerkrachtigere werkomgeving.

Veelvoorkomende vormen van psychosociale arbeidsbelasting:

Werkdruk en stress – een structureel hoge belasting zonder voldoende herstelmomenten.
Pesten op de werkvloer – ongewenst gedrag dat het welzijn en functioneren van medewerkers aantast.
Agressie en geweld – verbale of fysieke incidenten vanuit collega's, klanten of derden.
Onvoldoende sociale steun – een gebrek aan begeleiding, erkenning of samenwerking binnen teams.

De veiligheidsexperts van Kader komen de gevolgen van PSA ook tegen bij medewerkers die niet in de zorg werken. Psychosociale klachten komen bijvoorbeeld regelmatig voor in het onderwijs, bij de overheid en in de transportsector: precies de sectoren waar het verzuimpercentage hoger ligt dan het landelijk gemiddelde.

Herken de signalen

Drie hardnekkige misverstanden vloeien voort uit een oude VCA-opleiding

Dionne Broere — Wed, 17 Jun 2026 00:00:00 GMT

1. “Een RI&E is 3 jaar geldig”

Een hardnekkig misverstand is dat een RI&E automatisch na drie jaar verloopt. In werkelijkheid bestaat er geen vaste geldigheidstermijn.

De RI&E moet actueel zijn en blijven aansluiten op de praktijk. Dat betekent dat je deze moet bijwerken zodra er iets verandert in de organisatie, zoals nieuwe machines, aangepaste werkwijzen of gewijzigde regelgeving.

De vraag is dus niet hoe oud je RI&E is, maar of deze nog klopt met de werkelijkheid van vandaag.

2. “Je hebt één BHV’er per 25 medewerkers nodig”

Veel professionals denken nog steeds in aantallen, zoals één BHV’er per 25 medewerkers. Dat kwam vroeger terug in opleidingen, maar is al lang achterhaald.

De Arbowet schrijft geen vaste aantallen voor. Werkgevers moeten zorgen voor ‘voldoende BHV’, gebaseerd op de risico’s en situatie binnen hun organisatie.

Denk daarbij aan factoren zoals het type werkzaamheden, de grootte van het pand en de aanwezigheid van bezoekers. Eén vast getal geeft dus geen zekerheid.

3. “Je mag maximaal 23 kg tillen”

Ook dit is een veelgehoorde stelling, maar niet correct. De 23 kg komt uit de NIOSH-methode en geldt alleen onder ideale omstandigheden.

In de praktijk spelen veel factoren mee, zoals houding, frequentie en afstand. In veel situaties ligt het veilige tilgewicht dus (ruim) onder deze grens.

Conclusie: zorg voor actuele VCA-kennis

VCA helpt organisaties om veilig te werken, maar alleen als de kennis up-to-date is. Door deze misverstanden te doorbreken, zorg je voor een beter veiligheidsbeleid.

Want: als jij 10 jaar geleden je VCA hebt behaald en de regel is 9 jaar geleden veranderd (door vernieuwing van de VCA).. Dan zit het al 9 jaar verkeerd in je hoofd en kom je er pas volgend jaar achter, mits je opnieuw een VCA-opleiding doet.

Wil je zeker weten dat jouw organisatie voldoet aan de actuele VCA-eisen en geen belangrijke risico’s over het hoofd ziet? Op onze VCA-pagina vind je alles over het behalen en onderhouden van een VCA-certificering en opleiding.

Meer over VCA

Werken terwijl de wereld slaapt: de risico's van nachtwerk

Dionne Broere — Tue, 21 Apr 2026 00:00:00 GMT

Verstoring van dag- en nachtritme is zéér schadelijk is voor veiligheid, gezondheid en welzijn. Lees: kans op ongelukken, hart- en vaatziekten en depressies (groot gebrek aan welzijn). Werken tegen de klok in is geen neutrale keuze, maar een die structureel druk zet op gezondheid, alertheid en veiligheid. In een systeem dat is ingericht op vroege ritmes, bewegen nachtwerkers en avondmensen zich voortdurend tegen de stroom in. Ze passen zich aan aan een samenleving die hen impliciet dwingt om op het verkeerde moment scherp te zijn — met alle risico’s van dien.

Over nachtwerk, biologische klokken en een samenleving die scherpte vraagt op het verkeerde moment

Nachtwerk schuurt fundamenteel met onze biologische klok, en dat vertaalt zich direct in risico’s. Het meest zichtbaar is verminderde alertheid: trager reageren, slechter concentreren en meer fouten maken. Dat gebeurt vooral in de vroege ochtenduren wanneer het lichaam het diepst in de “slaapstand” staat. Maar structurele verstoring van je ritme veroorzaakt meer problemen dan alleen slaperigheid, zoals:

een grotere kans op een chronisch slaaptekort.

een hoger stressniveau

gezondheidsproblemen zoals hart- en vaatziekten

stemmingsstoornissen: wat overdag een kleine fout zou zijn, kan ’s nachts sneller escaleren.

Daar waar de nacht niet stil is: verhoogde risico’s onder druk van de context

De context van nachtwerk versterkt de risico’s. Er is vaak minder toezicht, minder directe ondersteuning en een kleinere bezetting, waardoor fouten minder snel worden opgevangen. Tegelijk zijn taken ’s nachts regelmatig repetitief of juist onverwacht complex, een combinatie die vermoeidheid extra gevaarlijk maakt. Dat geldt des te meer bij werk aan de weg en het spoor: infra-projecten die bewust in de nacht plaatsvinden om overlast te beperken, maar waarbij mensen werken in het donker, in de nabijheid van zwaar verkeer of rijdende treinen, vaak onder tijdsdruk. Ook sociaal tikt het door: een ritme dat niet synchroon loopt met de rest van de wereld ondermijnt herstel, relaties en mentale veerkracht. De optelsom is een structureel verhoogd risicoprofiel.

Een wereld gebaseerd op ochtendritme

Dat onze wereld is ingericht op ochtendmensen zie je overal terug, zodra je erop let. Standaard werktijden beginnen rond negen uur, scholen starten nog eerder, en belangrijke overleggen worden zelden na vier uur gepland. Productiviteit wordt impliciet gelijkgesteld aan vroeg beginnen, terwijl laat op gang komen al snel als gebrek aan discipline wordt gezien. Van files in de ochtendspits tot de timing van kinderopvang en dienstverlening: het systeem veronderstelt dat de dag vroeg begint en lineair verloopt. Dat is geen neutrale keuze, maar een culturele norm die naadloos aansluit op het bioritme van ochtendmensen — en veel minder op dat van anderen.

Van vermoeidheid naar gevaar: waarom timing alles bepaalt

Een wereld die is ingericht op ochtendmensen maakt het leven voor avondmensen niet alleen vermoeiender, maar ook aantoonbaar onveiliger. Wie structureel tegen zijn biologische klok in leeft, functioneert een groot deel van de dag met verminderde alertheid, tragere reactietijden en slechtere besluitvorming. Dat merk je niet alleen achter een bureau, maar juist in situaties waar scherpte cruciaal is: in het verkeer, op de werkvloer of tijdens fysieke taken — zoals bij werkzaamheden aan de weg en het spoor, waar concentratie direct samenhangt met veiligheid. Een avondmens dat om 08:30 moet presteren, doet dat feitelijk onder invloed van chronisch slaaptekort — vergelijkbaar met lichte intoxicatie. Het risico op fouten, ongelukken en inschattingsfouten neemt daarmee simpelweg toe.

De onzichtbare druk van structuur en cultuur

Sociale normen versterken bedoelde kwetsbaarheid. Vroege begintijden dwingen avondmensen tot reizen en werken op momenten waarop hun lichaam nog “uit” staat, terwijl flexibiliteit ontbreekt om dit te compenseren. Tegelijkertijd worden vermoeidheid en traag opstarten vaak geïnterpreteerd als desinteresse of incompetentie, waardoor mensen minder snel hun grenzen aangeven. In sectoren zoals weg- en spoorinfra komt daar nog iets bij: werkzones die tijdelijk en snel moeten worden ingericht en afgebouwd, vaak onder tijdsdruk en met beperkte marge voor fouten. Het gevolg is een stille optelsom van kleine risico’s: een gemiste fietser, een verkeerde inschatting, een moment van afleiding. In een systeem dat één bioritme als standaard neemt, wordt veiligheid geen universeel gegeven, maar een privilege van wie toevallig op het juiste moment wakker is.

Nachtwerk in de praktijk: sectoren die nooit pauzeren

Nachtwerk komt vooral voor in sectoren waar continuïteit essentieel is. In de zorg draait alles door: van ziekenhuizen tot ouderenzorg. Transport en logistiek blijven bewegen via luchthavens, havens en distributiecentra. Industrieën zoals chemie en energie kunnen simpelweg niet stilgelegd worden. Daarnaast spelen ook de hulpdiensten, beveiliging en delen van hospitality een rol. Denk ook aan infra: werk aan de weg en het spoor, waar onderhoud, reparaties en vernieuwing vaak ’s nachts plaatsvinden om verstoring van verkeer en treinverkeer te beperken. Ook in de tech- en financiële wereld bestaat nachtwerk, bijvoorbeeld om internationale markten te bedienen. Overal waar de economie dwingt tot ononderbroken processen, werken mensen tegen de klok in.

Veiligheid begint bij ontwerp: hoe we nachtwerk menselijker maken

Veiliger omgaan met nachtwerk begint bij ontwerp in plaats van aanpassing achteraf. Dat betekent roosters die rekening houden met herstel (beperkt aantal nachten achter elkaar, voldoende rust, voorwaartse rotatie), en werkomgevingen die alertheid ondersteunen met goed licht, variatie in taken en ruimte voor strategische pauzes of korte dutjes. In infra betekent dit bijvoorbeeld ook: betere verlichting bij werkzones, duidelijke afzettingen, en realistische planning zonder overmatige tijdsdruk. Werken aan een cultuur waarin vermoeidheid geen zwakte is maar een signaal: iets dat je serieus neemt, bespreekt en opvangt. Nachtwerk wordt pas echt veiliger wanneer we stoppen het te behandelen als een uitzondering, en het gaan organiseren als een vak apart.